Tradycyjny śląski przysmak na deser wigilijny czy też świąteczny. Z makówkami zetknęłam się po raz pierwszy wiele lat temu, jeszcze w Kentucky, gdy nasza koleżanka ze Śląska podała je w czasie wspólnej imprezy świątecznej. Było to coś z czym nigdy wcześniej się nie spotkałam i co stanowiło niewątpliwą odmianę od zawsze jadanych deserów świątecznych. Ta wersja makówek była zrobiona na mleku, choć ze względu na przechowywanie często robi się na wodzie i ewentualnie, gdy makówki są zbyt gęste dodaje się przed podaniem ciepłego mleka. Za drugim razem makówki - wraz z rodzinnym przepisem - dostałam od mamy mojego ucznia. Jak zdążyłam się zorientować, do makówek używane są i sucharki, i chałka, i zwykła bułka. Ilość tego składnika też się różni - w jednych przepisach widziałam sporo pieczywa, w innych mniejsze - jak choćby w tym. Zupełnie jak w przypadku zawijanych makowców, gdzie w zależności od przepisu proporcje ciasta i maku są najróżniejsze. Warto też pamiętać, że deser ma być wilgotny, ale nie lejący się.
Alternatywa dla tradycyjnego makowca. Zdecydowanie mniej pracy, niż z tradycyjnym, zwijanym, a efekt też doskonały. Wszystko zależy od tego jak się nastawimy i czego oczekujemy. 😉 Lub też ile mamy czasu. Makowiec możemy naszykować z masy przygotowanej przez nas z maku suchego (lub suchego mielonego) lub z gotowej masy makowej, sprzedawanej w puszkach.
Pierwszy raz zobaczyłam przepis na pączki z makiem na Moich wypiekach i w pierwszym momencie pomyślałam, że to jedno z kolejnych udziwnień pączkowych jakie ostatnio widziałam. Jednak po chwili wróciłam do przepisu i zdecydowałam się zrobić pączki z makiem, zwłaszcza, że w zamrażalniku miałam resztkę masy makowej pozostałej po wypiekach makowców. Przecież nic nie szkodziło spróbować - dobre ciasto drożdżowe i dobra masa nie mogły mnie zawieść. I choć nadal uważam, że najlepsze są pączki tradycyjne z nadzieniem z powidła śliwkowego z odrobiną konfitury z róży, to te pączki również smakują ciekawie i warte były spróbowania. Z czasem dowiedziałam się, że w Ukrainie, pączki z makiem nie są uważane za udziwnienie, a coś normalnego.
Święta były zdecydowanie za krótkie. Pozostało mi po nich wrażenie, że nie najadłam się makowcem tyle, ile bym chciała. W zamrażalniku zostały jeszcze dwie porcje masy makowej - jednej pozostałej po pieczeniu makowców, drugiej po rogalach marcińskich. Każdej trochę - nie na całą porcję potrzebną do ciasta czy rogali. A i perspektywa robienia rogali nie do końca mi się uśmiechała, bo i kiedy. No i w karnawale inne łakocie kuszą. Co innego makowiec. Stąd powstał pomysł zrobienia warkocza makowego, podwójnie nadziewanego. I był to strzał w dziesiątkę. Obie masy przeplatały się ze sobą tworząc niesamowity smak. Niewątpliwie z resztek powstał jeden z najlepszych makowców jakie jadłam.
Tradycja wypieku cebularzy związana jest z Lublinem. Nie wiadomo, kiedy dokładnie zaczął być wypiekany, ale prawdopodobnie było to na przełomie XIX i XX w. Bułeczki jako pierwsi wypiekali Żydzi ze Starego Miasta. Popularność jednak zyskały one dopiero w okresie międzywojennym. Prawdziwy cebularz może mieć wielkość od 5 do 20 centymetrów. Musi mieć 1,5 centymetrową, kruchą obwódkę. Środek pulchny, a na nim farsz z cebuli i maku. Ta nie może być ani podsmażana, ani duszona, co bardzo często się zdarza w przypadku podróbek. Cebularz został w 2014 uznany za produkt regionalny i dostał kategorię "Chronione Oznaczenie Geograficzne". Mają ją również m.in. rogal świętomarciński z Poznania, czy obwarzanek krakowski. Cebularze najlepiej smakują zaraz po upieczeniu, popijane barszczem.
Naszła nas ochota na tort makowy. Ot, tak nagle. Zupełnie jakby wszystkim przypomniało się, że kiedyś robiłam tort makowy i na Wielkanoc. W ramach eksperymentu postanowiłam przełożyć go z kremem jak do rolady, zrobionym z bitej śmietany i mocnego ekstraktu kawy. Próba udana, choć tort niemal całkowicie zmienił swój smak. Nie czuć w nim kawy tak mocno jak w tradycyjnej wersji tortu makowego, który robię zawsze na święta Bożego Narodzenia.
Jakoś nie mogę się rozstać z makowymi ciastami. Korzystam więc z okazji, że nazbierało się białek i piekę piegusa na samych białkach. Lekkie ciasto i super szybkie w wykonaniu. Można je wzbogacić bakaliami, można obsypać cukrem pudrem, a można poprzestać na prostej, acz dobrej w smaku, wersji podstawowej.
Zrobiłam je dość przypadkowo, w ramach zagospodarowywania skrawków ciasta francuskiego, które zostało po robieniu ciasta na święto Trzech Króli. Ale zasadniczo wygodniej zrobić je po prostu z całego ciasta, bo naprawdę warto. Są bardzo dobre - rzec by można niebezpiecznie dobre. I tak proste do zrobienia, jak mało które ciasto. Jako nadzienie wykorzystałam masę makową przygotowaną wcześniej na makowce. Można też użyć gotowej masy.
Jeszcze się nie zdarzyło, abym zrobiła tyle masy makowej, ile potrzebuję na makowce. Jednak nie jest to żaden problem. Jest ona tak pyszna, że spokojnie można ją wykorzystać do upieczenia czegoś, co nie jest kolejnym makowcem. Na przykład rogalików. Albo w makowych spiralek. Te zawijaski-ślimaczki są niczym małe makowce i udają się wspaniale. Są przepyszne - szczególnie takie świeże, jeszcze lekko ciepłe, ociekające lukrem. Takiemu rarytasowi oprzeć się może mało kto.
Tradycja wypieku rogali świętomarcińskich, wypiekanych z ciasta półfrancuskiego nadzianego białym makiem z bakaliami, sięga 1860 roku. Powstaniu rogala towarzyszyły legendy. Jedna z nich głosi, iż dawno temu wyśnił go jeden z poznańskich piekarzy, który ujrzał we śnie świętego Marcina jadącego na koniu. Podniósł zgubioną przez jego konia podkowę i postanowił, że będzie piekł ciasto w takim kształcie. Inna legenda mówi, że w listopadzie 1891 roku, gdy zbliżał się dzień świętego Marcina proboszcz parafii św. Marcina, ks. Jan Lewicki zaapelował do wiernych, aby - wzorem patrona - zrobili coś dla biednych. Józef Melzer, jeden z poznańskich cukierników, odpowiadając na apel proboszcza, upiekł trzy blachy rogali i przyniósł pod kościół. W następnych latach dołączyli do niego inni, aby każdy mógł w ten dzień najeść się do syta. Bogatsi poznaniacy kupowali smakołyk, a biedni otrzymywali go za darmo. I tak powstała tradycja poznańska. W 1901 zwyczaj pieczenia rogali przejęło Stowarzyszenie Cukierników. Na przekór wszelkim trudnościom i zawieruchom historyczno-politycznym poznańska tradycja wypiekania rogali świętomarcińskich na dzień 11 listopada przetrwała do dziś. Obecnie na a początku listopada cukiernicy poznańscy wypiekają tony rogali świętomarcińskich. W ciągu roku cukiernie sprzedają ich ponad 2,5 miliona sztuk. Tradycyjnie jeden rogal powinien ważyć od 150 do 250 gramów i może mieć nawet 1212,50 kcal (przy wadze 250 g). By spalić takiego rogala trzeba biegać przez trzy godziny lub pływać przez pół dnia! Warto jednak skusić się przynajmniej na jednego rogala w ten jeden dzień w roku. 
Od 2008 roku rogale świętomarcińskie są europejskim produktem regionalnym, chronionym geograficznie, a jego nazwa jak i receptura są zastrzeżone. Oznacza to, że rogale świętomarcińskie być wypiekane i sprzedawane tylko w Poznaniu. I to tłumaczy dlaczego w internecie znaleźć można wiele "oryginalnych przepisów" różniących się między sobą pewnymi szczegółami. Rogal świętomarciński posiada nawet swoje muzeum, które otwarto w kwietniu 2014 w kamienicy przy Starym Rynku 41, naprzeciwko Ratusza (wejście od Klasztornej). W Rogalowym Muzeum Poznania zwiedzający mogą podczas pokazu poznać sposób produkcji rogala według oryginalnej receptury. We wnętrzach zabytkowej kamienicy z widokiem na słynne poznańskie koziołki mogą również wziąć udział w lekcji gwary poznańskiej.
Niepozornie wyglądające ciasto, które nie wiadomo kiedy znika. W Internecie krąży wiele jego wersji pod różnymi nazwami. Jednak każdy powinien sobie wypracować swoją wersję, która będzie mu najbardziej smakować.