Tort makowy z kremem kawowym

Tort makowy to stały punkt programu na Święta Bożego Narodzenia. Może nie być piernika, może nie być makowca czy keksa, ale tort musi być. I zawsze z kremem kawowym, bo taki jest najlepszy. Kremy się zmieniały przez lata - robiłam je w różny sposób. Czasem były na maśle z dodatkiem kawy w "fusach". Były i na maśle z dodatkiem kawy rozpuszczalnej. Raz tylko dopuściłam się "zdrady" by przekonać się że najlepszy tort makowy, to tort z mocno kawowym kremem. 

Tym razem jest to krem bez masła, ale na bazie białej czekolady i śmietany kremówki. Po udanych tortach orzechowym i bezowym z kremem z ganache, postanowiłam zrobić taki krem i do tortu makowego. Całość wyszła rewelacyjnie. Jak zawsze była też warstwa, a nawet dwie powideł śliwkowych, które nadają kwaskowatości i świeżości smakowej.  Właśnie ten smak to smak świąt, jak żaden inny. 

Pierniczki w wersji bezglutenowej

Coraz częściej zdarza mi się piec ciasta lub ciasteczka bezglutenowe. Nie dlatego, że takie lubimy czy musimy jeść, ale z powodu znajomych i przyjaciół. Nie wszystko udaje się tak jak bym chciała, ale akurat te pierniczki są równie dobre w obu wersjach. I nieco zaprzeczają teorii mojego kolegi z pracy, Enzo, który zawsze powtarzał - gluten free, fun free. 😉 W przeciwieństwie do wielu innych wypieków bezglutenowych nie kruszą się tak bardzo, więc spokojnie je polecam wszystkim, którzy muszą odstawić gluten. Dzięki tym pierniczkom nie będą się czuć wykluczeni z rozkoszowania się świątecznymi smakami wypieków. 

#43 Kulinarnie po Seattle i okolicy - Christmas Market / Jarmark Świąteczny w Seattle

Na świątecznych jarmarkach byłam w kilku miastach Europy - w Warszawie, Krakowie, Paryżu, Brukseli i Berlinie. Obiektywnie rzecz biorąc, ten w Berlinie był najładniejszy i najbardziej pozostał mi w pamięci. Był gigantyczny, a dodatkowo towarzyszyły mu stragany świąteczne rozproszone po sporej części miasta. Na straganach można było kupić masy przydasiów i ozdóbek, jedzenia, słodyczy, grzańca w pamiątkowym kubku lub po prostu w kubku czy eggnog, i wiele, wiele innych rzeczy. W Stanach, tradycja jarmarków świątecznych zdawała się nie istnieć. Pierwsza nieśmiała próba pojawiła się około 2016 r. kiedy to w Westlake stanęło kilka straganów. Tam kupiłam grzańca hibiskusowego, który był przepyszny i na stałe wszedł do repertuaru napojów.

Sernik wiedeński pieczony w kąpieli wodnej

Sernik wiedeński to król serników. Jego się nie da pobić. Jest idealny w smaku i bez żadnych wtrętów takich jak spód, które według mnie niszczą serniki. Kiedyś nawet zażartowałam, że właśnie ten spód w serniku krakowskim sprawił, że król Zygmunt III Waza, po tym jak go w dawnej stolicy uraczono takim sernikiem, czym prędzej przeniósł stolicę do Warszawy, gdzie jedzono prawdziwy sernik a nie oszczędnościowy. 😉  No tak, ale to oczywiście żarty i kwestia gustu. 
Od jakiegoś czasu piekę serniki w kąpieli wodnej i przyznam, że jest to świetna metoda. Aż dziwię się, że wcześniej nie zaczęłam tego robić. W końcu nadszedł czas wypróbować takie pieczenie w przypadku sernika wiedeńskiego. Wychodzi idealny pod każdym względem, bo do wszystkich swoich walorów z tradycyjnego pieczenia ma jeszcze i to, że jest prosty jak blat i nie zapada się ani troszkę. 

Nalewka świąteczna

Kiedy wprowadziliśmy się do domu, nabrałam rozpędu z szykowaniem przetworów różnej maści. W tym właśnie nalewek. Bo choć nie jestem specjalnie dobrą kompanką do picia, to od czasu do czasu mam ochotę na jakiś ciekawy w smaku likier. Najbardziej lubię likiery czekoladowe lub "krówkę". Jednak święta nastrajają do czegoś innego - o smaku suszonych owoców czy piernika. Nalewkę bożonarodzeniową zrobiłam pierwszy raz wiele lat temu, w zamierzchłych przedinternetowych czasach, gdy znalazłam przepisy na różne nalewki w jakimś przysłanym mi piśmie. 

Nalewka dość szybko dojrzewa, więc wystarczy jej nawet tylko 2-3 tygodnie, by być gotową na święta. Ale oczywiście można zrobić ją wcześniej. Z pewnością jej to nie zaszkodzi. 

Sernik z polewą żurawinową

O ile nie lubię sernika z zapieczonymi w nim brzoskwiniami, o tyle bardzo smakują mi serniki z owocami na wierzchu. Mogą być to kawałki owoców lub - jak w tym przypadku, gęsta owocowa, wyrazista w smaku polewa. Ten sernik to kwintesencja smaków świątecznych.  Łączy w sobie lekkość smaku sernika ze świątecznymi nutkami żurawin, cynamonu i goździka w tle. Warstwa kwaskowatych żurawin świetnie balansuje słodkość sernika. W okresie świątecznym to idealna pod każdym względem kombinacja. Warto wypróbować taki sernik, zwłaszcza, że nie jest on specjalnie pracochłonny, a z pewnością przypadnie do gustu. Z pewnością w okresie świątecznym będzie doskonałą odmianą od królujących na stołach ciast piernikowych czy z makiem.

Kisiel z żurawin

O kisielu z żurawin nie raz słyszałam, ale jakoś nigdy go nie jadłam. W wyniku tych opowieści stał się dla mnie niemalże symbolem wykwintności kulinarnej, zwłaszcza, że kiedyś żurawiny nie były kiedyś tak łatwo dostępne. Od lat kupno żurawin nie stanowi już problemu, bo w okolicach Święta Dziękczynienia i świąt Bożego Narodzenia na ich brak nie można narzekać. A do tego wygląda przepięknie - ma głęboki rubinowy kolor i aksamitną konsystencję.

Kisiel żurawinowy, taki domowy jest naprawdę ciekawym smakowo deserem. Lekko kwaskowaty, a jednocześnie korzenny w smaku, świetnie pasuje na deser czy to po uczcie święta dziękczynienia czy wigilijnej, jak to kiedyś tradycyjnie podawano w Polsce. Odrobina bitej śmietany podkreśla smak kisielu. Chyba już nie muszę nikogo przekonywać, że warto skorzystać z sezonu żurawin i pokusić się o zrobienie kisielu na deser - czy to świąteczny, czy to taki zwykły. 

Specouloos, czyli belgijskie pierniczki

Specouloosy, znane też pod nazwą speculaas, spekulatius lub Biscoff kojarzą mi się ze świątecznym wypadem do Holandii i Belgii. Tam do każdej herbaty dostawaliśmy takiego właśnie pierniczka. Cukiernia słynąca z wypieku takich pierniczków w Brukseli była jednym z miejsc odwiedzonych w czasie wycieczki kulinarnej jaką sobie zafundowaliśmy w tym mieście. Co ciekawe, Delta Airlines częstuje pasażerów herbatniczkami Biscoff i przez długi czas ten właśnie charakterystyczny smak i te ciasteczka kojarzyły mi się z lotami Deltą. Specouloosy to tradycyjne pierniczki holenderskie, belgijskie i niemieckie. W Belgii piecze się je 6 grudnia i zajada nimi w okresie świątecznym. Te holenderskie i belgijskie mają niesamowite kształty. Pierniczki te różnią się smakiem od naszych, ale też są dobre. 

Szybkie ciasto makowe

To ciasto przypomina nieco tort makowy, gdyż robione jest wyłącznie z maku.  Nie jest jednak tak wykwintne jak tort - nie jest przekładane powidłami i masą kawową. Nie jest też tak leciutkie i delikatne jak tort. O ile tortu makowego można zjeść spory kawałek, tego ciasta nie, gdyż przez dodatek czekolady, sporej porcji bakalii, jest ono bardzo bogate smakowo.  To ciasto  można zrobić z masy makowej - własnej lub gotowej. Przez to wykonanie go jest bardzo szybkie. Doskonale smakuje z dodatkiem  czereśni w syropie, których użyłam do przystrojenia. Dodatkowo można podać ją obok na talerzyku, by każdy mógł sobie jej dołożyć.

Ciasteczka "kulki śniegowe"

Orzechowe ciasteczka "kulki śniegowe", czyli snow ball cookies to absolutny hit sezonu.  Są przepyszne, delikatne i dosłownie rozpływają się w ustach. Jednocześnie lekko chrupią, bo orzechy nie były rozdrobnione na mączkę, tylko zostało w nich troszkę większych kawałków. Aż dziwne, że nigdy wcześniej nie robiłam tych ciasteczek, biorąc pod uwagę ile przepisów na nie krąży w internecie i jak często pojawiają się w amerykańskich zestawieniach ciastkowych na święta. No, ale lepiej późno niż wcale. Teraz nadrabiamy zaległości i objadamy się nimi. I powstają kolejne porcje. A każda z innymi orzechami. 

Domowa masa makowa

Nie raz słyszałam peany na temat gotowej masy makowej. W końcu spróbowałam ją, by się przekonać, że nigdy więcej nie popełnię tego błędu. Z puszki wyskoczył zbitek makowy, przypominający marmoladę z puszki. Masa nie miała bakalii, które przecież są kwintesencją wypieków makowych, za to miała całą masę sztucznych ulepszaczy smakowo-zapachowych. No i była bardzo słodka. To nie moje smaki. Wolę kupić suchy mak, parzyć i mielić go, ale mieć masę, która w pełni mi odpowiada pod każdym względem. Rozumiem, że jak się ma elektryczną maszynkę, mielenie maku nie stanowi większego problemu, ale w Polsce w sklepach można dostać mak suchy mielony. Można też mak potraktować food processorem/makaserem, a nawet młynkiem do kawy (wtedy mielimy suchy).

Popękane ciasteczka czekoladowe

Te ciasteczka to kolejny klasyk amerykański - popękane ciasteczka (crinkle cookies). Mocno czekoladowe - bardzo bogate w smaku i sycące, co stwierdziły  nawet moje domowe turkucie-podjadki, zdolne zjeść duże ilości czekolady. A to już o czymś świadczy. Ale mimo tego ciasteczka nie stały długo. 😉
Do ich zrobienia przymierzałam się od dłuższego czasu, ale jakoś zawsze coś stanęło na przeszkodzie. Ten rok jest jednak jakiś wybitnie ciasteczkowy, więc i te wkradły się do naszego domu. I repertuaru ciasteczkowego. I z pewnością pozostaną w nim na zawsze. 

Gwiazdeczki pierniczkowe

Zawsze zazdrościłam innym cierpliwości. Kiedy w przepisie widzę by zrobić kuleczki wielkości orzecha, to pierwsze faktycznie takie są, a te ostatnie to już nie do końca. Choć lubię pierniczki kuleczki, to dostaję szewskiej pasji, gdy mam je lepić. Próbowałam różnych metod, a na koniec i tak miałam kulki wielkości orzecha włoskiego w łupinie, a nie małe zgrabne kuleczki wielkości orzecha laskowego bez łupiny. 😉 Oczywiście mam świadomość, że to nie ma większego znaczenia, bo liczy się smak, ale mimo wszystko denerwuje mnie to. Idealne pierniczki są idealne na wielkość - robię je małymi foremkami do gwiazdek. Niczym stempelkiem. Jedne wychodzą grubsze, inne cieńsze. Nikomu to nie przeszkadza. Mają jedną wadę - są niebezpiecznie pyszne i  wchodzą do buzi nawet nie wiadomo kiedy, a ręka sama chodzi do talerza. Biją na łeb i szyję wszelkie inne. Powstały przypadkowo gdy została mała porcja ciasta piernikowego zrobionego z przepisu na najlepsze pierniczki. Swoisty produkt uboczny, gdy nie chciało mi się już wykrawać ludków- ciastków ani innych kształtów, więc szybko wykroiłam małe gwiazdki. I wszystkim takie maluchy przypadły do smaku. Kolejna porcja ciasta powstała już tylko z myślą o takich gwiazdkach do chrupania. 

Bakalie korzenne w brandy do świątecznych wypieków

Doskonałe bakalie do piernika lub innych świątecznych ciast, takich jak choćby stollen. Od razu są przesiąknięte przyprawami. Tak na dobrą sprawę to mają wiele różnych zastosowań - czy to w ciastach, czy w deserach. Zamknięte w słoiczku świetnie się przechowują w lodówce nawet i kilka miesięcy. O ile oczywiście wytrwają tyle i nie zostaną wcześniej zjedzone lub zużyte do ciast i deserów. Aby nabrały smaku, trzeba je przygotować z wyprzedzeniem i pozwolić im postać ok. 2 tygodni. A potem już tylko rozkoszować się ich smakiem. 

Świąteczna Pavlova z masą makową

To chyba nie jest przypadek, że największym miłośnikiem Pavlovej w naszym domu jest Paweł. Dlatego niemal na każde urodziny czy imieniny dostaje właśnie Pavlovą. Ponieważ nieco znudziło mi się robienie ciągle takiej samej z owocami, zrobiłam nieco inną - taką ze świątecznym, makowo-pomarańczowym twistem. W końcu właśnie zaczął się sezon świąteczny i obok pierników i pierniczków, króluje mak. Ta Pavlova ma odrobinkę maku w samej bezie oraz masę makową jako część przełożenia. Do odmiany zainspirowały mnie zdjęcia Pavlovej pokazane przez jedną z blogerek. 

Eggnog

Ledwie przeminie Halloween, a w sklepach pojawia się eggnog - napój z żółtek, mleka i śmietany, doprawiony cukrem i gałką muszkatołową. Dodawany jest do kawy, wzmacniany alkoholem typu whiskey, bourbon czy rum lub po prostu pity bez żadnych dodatków. Eggnog jest - rzec by można - stary jak świat. Jego historia jest długa, bo zaczyna się od brytyjskiego napoju posset pitego w czasach średniowiecza. Posset był mieszanką ciepłego mleka, przypraw korzennych i alkoholu - piwa lub wina. Uważany był za remedium na przeziębienia.  Ale już w XIII w. mnisi wzbogacili go jajkami i figami, zaś w przepisie z XVII w. pojawiają się i żółtka, i białka, i wino, i cynamon, i gałka muszkatołowa, i śmietana, i cukier. Od tego czasu kolejne przepisy i wersje ewoluują. Dzisiaj już raczej nie dodaje się 18 żółtek i 8 białek na niecały litr wina, ale napój ten niewątpliwie nadal jest sycący i kaloryczny. 

Przez wiele lat eggnog uchodził za napój wyższych sfer -  ze względu na jajka, na sherry, brandy czy maderę do niego dodawano. Z czasem jednak alkohole te zostały wyparte przez mniej wykwintne whiskey, bourbon i rum, a eggnog, wraz z podbojem Ameryk trafił i na zachodnią półkulę. 

Eggnog, w wersji wzmocnionej, obok grzańca kojarzy mi się z Berlinem, gdzie spróbowałam go na jednym z licznych świątecznych bazarów. Był gorący i mocny. Nie umiałam stwierdzić jaki był w nim alkohol - zapewne piwo, bo taka wersja jest w Niemczech najbardziej popularna. 

Kutia

Kutia wchodzi w skład tradycyjnej wigilii wschodniosłowiańskiej, kresowej - znana jest na Litwie, Białorusi (także w wersji z pęczaku), Ukrainie i w Rosji. Jest przede wszystkim słodkim deserem na bazie ziaren parzonej pszenicy, maku, miodu i bakalii. Ponoć bywa też i serwowana w wersji wytrawnej. I choć mam w rodzinie naleciałości z kresów, nigdy nie była serwowana w naszym domu w czasie Wigilii. Dopiero przez moją przyjaciółkę spróbowałam kutię - zrobioną przez nią. Ale potem i sama zrobiłam kutię. Niesłusznie - moim zdaniem - jest ona uważana za pracochłonne danie. Tak, zabiera to trochę czasu by ją przygotować, ale nie jest to czas spędzony na staniu przy kuchni, mieszaniu, doprawianiu czy też wykonywaniu innych czynności. Jest to czas namaczania ziarenek, gotowania ich czy też gotowania maku. Ci co narzekają, powinni pomyśleć o tym, że kiedyś przygotowywanie kutii zaczynano od łuskania pszenicy!

Kutię spokojnie można doprawić masą makową przygotowaną na makowce lub nawet gotową masą z puszki. Ja akurat puszkowej masy nie używam, ale z pewnością jest to pewien sposób na skrócenie czasu przygotowywania. W kutii na pewno liczy się słodkość, która powstaje od miodu, a także dodatki - -orzechy, migdały, suszone owoce. Wszak to dawne danie, które było deserem. 

Elisenlebkuchen

Zasadniczo są to pierniczki bożonarodzeniowe, bez których ciężko sobie wyobrazić święta w niemieckiej tradycji. Od XIV w, kiedy norymberscy mnisi po raz pierwszy zaczęli wypiekać te aromatyczne pierniczki z charakterystycznym opłatkiem na spodzie, nieodmiennie kojarzą się one ze zbliżającymi świętami. Dzisiaj, można je kupić nie tylko w Norymberdze, mieście ich pochodzenia, ale i w najróżniejszych zakątkach świata. Elisenlebkuchen to wersja luksusowa tego wypieku, wyróżniająca się tym, że nie ma w niej mąki zbożowej. Do ich przygotowania używana jest wyłącznie mączka migdałowa i z orzechów laskowych. Podobnie jak oryginalne Lebkuchen, wypiekane są na opłatkowych spodach i podobnie można w nich wyczuć dużą ilość kandyzowanej skórki pomarańczowej i cytrynowej. Obecnie, norymberskie Lebkuchen, jak i Elisenlebkuchen chronione są jako przysmaki regionalne i tylko te wypiekane w Norymberdze mogą używać nazwy "norymberskie".

Christmas stollen

Niemiecki stollen uwielbiałam od pierwszego razu. Przypomina mi bardzo ciasto świąteczne, jakie dostawaliśmy w czasach kryzysu od pani Egger ze Szwajcarii. Tamto ciasto umilało szare święta w Polsce lat osiemdziesiątych. Kim była pani Egger? Szwajcarką, która nie znając nas, przysłała w 1982 roku paczkę z żywnością dla Babci Ireny. Babcia poprosiła mamę, by napisała do p. Egger podziękowanie i poprosiła, by więcej tego nie robiła. Pani Egger mało się tym przejęła - najpewniej siła mediów zachodnich pokazujących co działo się w Polsce była na tyle silna, że do końca lat osiemdziesiątych przysyłała do nas paczki. Jedne z jedzeniem, środkami czystości i higieny, inne z ubraniami wszelkich rozmiarów od niemowlaka po koszykarza, którymi się dzieliliśmy z innymi. Przed Bożym Narodzeniem zawsze przychodziła bajecznie słodka od łakoci paczka świąteczna, a w niej ciasto z niewyobrażalną wręcz ilością bakalii. Przepyszne. Początkowo nikt się na nim nie poznał oprócz mnie i miałam je całe dla siebie. Niestety, potem i inni je docenili, i nie było już tak słodko. 😉 

Wegański piernik

Tak szalonego piernika nigdy nie robiłam i nie jadłam. Natknęłam się na niego bardzo przypadkowo, a przeczytawszy entuzjastyczne komentarze, postanowiłam spróbować. I nie zawiodłam się, bo okazał się rewelacyjnyn pod każdym względem. Super prosty w wykonaniu, a przede wszystkim smaczny. Moja wersja nie jest wegańska, bo do polania użyłam ganache, ale można spokojnie zamienić produkty na takie, żeby był w pełni wegański. Można też pominąć polewę - w końcu nie wszyscy lubią piernik z polewą czekoladową. Ale nie powinno się pomijać przełożenia powidłem śliwkowym. Nawet moje dzieci, które jakimś cudem nie lubią powideł, twierdzą że to powidło w tym przypadku jest potrzebne i dodaje smaku. W tym pierniku najzabawniejsze jest gdy zjadacze usiłują wymyśleć z czegóż to jest on zrobiony. I nikomu nie przyjdzie do głowy to, że do piernika można dodać pomidory. W krótkim czasie niejednego zjadacza zaskoczyłam tą wiadomością. Piernik najlepiej upiec wieczorem; jest tak dobry, że inaczej możemy mieć problem z odgonieniem domowników od niego, nawet  zanim jeszcze zastygnie na nim ganache. 😉
Ciekawa jest historia tego ciasta. Przepis na nie pojawił się mniej więcej w późnych latach dwudziestych lub wczesnych trzydziestych  XX w. jako przepis na ciasto z przyprawami korzennymi z dodatkiem zupy pomidorowej firmy Campbell. Ukazał się w niedatowanej książce kucharskiej stąd dokładnie nie wiadomo kiedy się ukazał. W październiku 1940 pojawił się pierwszy formalnie zarejestrowany przepis pod nazwą Steamed Fruit & Nut Pudding, by już we wrześniu 1942 r. zostać zmodyfikowanym i przetworzonym na Halloween Spice Cake. Co jakiś czas przepis był zmieniany, by ostatecznie w 1966 r. w próbie numer 38 osiągnięto sukces stworzenia perfekcyjnej receptury. Tu nie mogę puścić oka, bo i rok 1966, i numer 38 mają w moim życiu szczególne znacznie, więc może to jakiś znak i nie przypadek, że natrafiłam na to ciasto? 😉 A tak na serio, to nie trafiłam na przepis w 38. odsłonie, tylko tej dalszej - zweganizowanej, która mnie zaintrygowała. No a dalej to już było pieczenie jednego za drugim piernika.